Malthus’un Nüfus Teorisinin Biyoloji-İdeoloji Ekseninde Eleştirisi
Yazarlar (1)
Doç. Dr. Çağlar KARACA Kastamonu Üniversitesi, Türkiye
| Makale Türü | Özgün Makale (Diğer hakemli uluslarası dergilerde yayınlanan tam makale) | ||
| Dergi Adı | Dört Öge | ||
| Dergi ISSN | 2146-7064 | ||
| Dergi Tarandığı Indeksler | The Philosopher's Index | ||
| Makale Dili | Türkçe | Basım Tarihi | 12-2022 |
| Cilt / Sayı / Sayfa | – / 22 / 99–117 | DOI | – |
| Makale Linki | http://dergipark.gov.tr/dortoge. | ||
| UAK Araştırma Alanları |
Bilim Felsefesi
Bilim ve Teknoloji Tarihi
Modern Felsefe
|
||
| Özet |
| Thomas Robert Malthus (1766-1834) evrim kuramı gibi bilimsel gelişmelerden yoksullukla ilgili politikalara değin birçok alanı etkileyen bir nüfus teorisi ortaya atmıştır. Bu teoriye göre, nüfus katlanarak artarken, nüfusu besleyen kaynaklar aritmetik oranla artar. Bu dengesizlik aşırı bir nüfus artışını beraberinde getirecek, böylece kıtlık, savaşlar, salgın hastalıklar gibi nedenler sonucunda fazla nüfusun yok olması kaçınılmaz olacaktır. Malthus, öngördüğü bu soruna karşı ahlakî çözümler önermiştir. Malthus’un teorisi Darwin’i etkilemiş, Sosyal Darwinizm Malthusçu ilkeyi biyoloji ve toplumun ortak bir yasası olarak ele almıştır. Marksistler Malthus’un ekonomi ve toplumla ilgili savlarını, doğa bilimci Kropotkin ise Darwin’in kuramının Malthusçu ve rekabet odaklı temellerini yoğun bir şekilde eleştirmiştir. Makalede, biyoloji ile sosyal bilimler arasındaki bu etkileşimlerin ideoloji odaklı bir eleştirisi sunulmaktadır. Sosyal bilimlerdeki ve biyolojideki sözü edilen yaklaşımlar rekabet ve yardımlaşma kavramlarını farklı farklı yorumlamaktadır, oysa bu kavramların kendisi insanın toplumsal varlığına ilişkindir ve bu nedenle biyolojiye uygulandıklarında belirli yanlı yorumlara zemin hazırlayacaklardır. Bu eleştiri, biyolojik determinizmin toplumsal kuramları etkileyebildiği gibi, aynı şekilde insan ve toplum temelli teorilerin ve hatta belirli kavramların dahi biyolojiyi etkileyebildiğini göstermektedir. |
| Anahtar Kelimeler |
