Ebû Nasr Muhammed b. Sehl (ö.388/998) ve Horasan’da Hanefîlik-Mu’tezile Etkileşiminin İlk Tezahürleri
Yazarlar (4)
Doç. Dr. Fatmanur Alibekiroğlu Çukurova Üniversitesi, Türkiye
Dr. Öğr. Üyesi Nagihan EMİROĞLU Çukurova Üniversitesi, Türkiye
Dr. Öğr. Üyesi Hamdi Akbaş Çukurova Üniversitesi, Türkiye
Doç. Dr. Ömer Sadıker Çukurova Üniversitesi, Türkiye
Makale Türü Açık Erişim Özgün Makale (Uluslararası alan indekslerindeki dergilerde yayınlanan tam makale)
Dergi Adı IBAD Sosyal Bilimler Dergisi
Dergi ISSN 2687-2811
Dergi Tarandığı Indeksler SOBIAD, ASOS INDEX, DOAJ, SIS, DRJI, I2OR, COSMOS IF, IdealOnline, MIAR, CiteFactor, RT, Academic Resource Index, BASE
Makale Dili Türkçe Basım Tarihi 10-2019
Cilt / Sayı / Sayfa – / 5 / 203–210 DOI 10.21733/ibad.631875
Makale Linki https://doi.org/10.21733/ibad.631875
Özet
Buçalışma, Horasan’daki Hanefîlik-Mu'tezile etkileşiminin ilk örneklerinişahıslar üzerinde derinleşme prensibi ekseninde ele almaktadır. Bunun için dedönemin genel yapısından ziyade bireysel örnekler üzerinde durulmuştur. EbûNasr Muhammed b. Sehl (ö.388/998), buyapının bölgedeki ilk tezahürlerini anlayabilmek için örneklem olarakseçilmiştir. Hanefîlik-Mu'tezile etkileşimin Irak dışındaki ilk tezahürlerindenbiri olan Ebû Nasr Muhammed b. Sehl Horasan’da ve Irak bölgesinde önemli birilmî nüfuza sahip olup, Mu'tezilî tabakatlarda i'tizâl fikrini benimseyenfukaha içerisinde sayılmaktadır. Uzun müddet Nişabur bölgesinde eğitimmeclislerini yönlendiren Ebû Nasr, burada mütekellim kimlikleri öne çıkan veCüşemî’nin de hocası konumunda olan bazı şahısların ilim hayatında etkili olmuşve bu şahıslar tarafından iltifata tabi tutulmuştur. Ayrıca o Irak’takiHanefî-Mu'tezilî şahıslar nezdinde de tanınmakta, Ebû Abdullah es-Saymerî veEbû’l-Kâsım et-Tenûhî gibi Irak Hanefîliği içerisindeki şahısların ondan ilimtahsil ettiği rivayet edilmektedir. Ebû Nasr’ın Büveyhiler döneminde Mu'tezilîşahıslar lehine uygulamalarda bulunan vezir Sahib b. Abbad’ın (ö.385/995)meclislerinde yer alması ve Samanîler döneminde görev aldığının kaydedilmesi deHanefî-Mu'tezilî kimliği açısından dikkat çekicidir. Bu sebeple Ebû NasrMuhammed b. Sehl’in etrafında gelişen ilmî, siyasî zeminin araştırılması ileHanefîlik-Mu'tezile etkileşiminin Horasan’daki ilk tezahürlerin aydınlatılmasıamaçlanmaktadır.
Anahtar Kelimeler