GERÇEKTEN İŞTE MİYİM? İŞTE VAR OL(AMA)MA (PRESENTEEISM) VE YÖNETİMİ (ÖRGÜTSEL DAVRANIŞ: Şimdi Bu Konular Konuşuluyor)
Yazarlar (2)
Prof. Dr. Sefa Çetin Maltepe Üniversitesi, Türkiye
Dr. Öğr. Üyesi Sevim ÇEVEN Kastamonu Üniversitesi, Türkiye
| Bölüm Adı | GERÇEKTEN İŞTE MİYİM? İŞTE VAR OL(AMA)MA (PRESENTEEISM) VE YÖNETİMİ | ||
| Kitap Adı | ÖRGÜTSEL DAVRANIŞ: Şimdi Bu Konular Konuşuluyor | ||
| Bölüm Sayfaları | 277-299 | ||
| Kitap Türü |
Kitap Bölümü
|
||
| Kitap Alt Türü | Alanında uluslararası yayınlanan kitap bölümü | ||
| Kitap Niteliği | Diğer uluslararası bilimsel kitap | ||
| Kitap Dili | Türkçe | Basım Tarihi | 01-2021 |
| DOI Numarası | – | ISBN | 978-605-254-381-8 |
| Basıldığı Ülke | Türkiye | Basıldığı Şehir | Ankara |
| Kitap Linki | https://scholar.google.com/scholar?cluster=18314860906413611606&hl=en&oi=scholarr | ||
| UAK Araştırma Alanları |
İnsan Kaynakları Yönetimi
|
||
| Özet |
| Küreselleşme ile hem örgütler hem de çalışanlar arasında yoğun bir rekabetin yaşandığı günümüz çalışma ortamında işte var olamama (presenteeism) önemsenmesi ve mücadele edilmesi gereken bir olgudur. Örgütler politikalarını oluştururken var olamama olgusunu göz önünde bulundurmalıdırlar. İşte var olamama olgusu literatürde genel olarak, iş yapmaya engel olacak sağlık sorunları olan çalışanların çeşitli zorunluluklar nedeniyle işe gitmeleri; bedenen iş yerinde olmaları ancak psikolojik olarak (zihinsel olarak) orada olmamaları (işe kendilerini verememeleri) yani görünürde ve düşük verimlilikle çalışmaları anlamında kullanılmıştır (Aronsson, Gustafsson ve Dallner, 2000; Boles, Pelletier ve Lynch, 2004; Çiftçi, 2010; Dew, Keefe ve Small, 2005; Dewe, O'Driscoll ve Cooper, 2010; Goetzel, Carls, Wang, Kelly, Mauceri, Columbus ve Cavuoti, 2009; Hansen ve Andersen, 2008; Hemp, 2004; Kivimäki, Head, Ferrie, Hemingway, Shipley, Vahtera, Marmot, 2005; Meerding, IJzelenberg, Koopmanschap, Severens ve Burdorf, 2005). Çalışanlar zaman içinde çok farklı sağlık sorunları yaşayabilirler, bu kaçınılmazdır. Gerek bedensel gerek ruhsal sağlık sorunlarında örgütlerin çalışanlarına destek olması, danışmanlık hizmeti vermesi çok önemlidir. Bu durum verimliliği, performansı, iş tatminini, örgüte bağlılığı önemli derecede etkileyecektir. Zaman içinde çalışanların tekrar sağlık sorunları yaşama ihtimali olduğu için işte var olamama (presenteeism) tamamen sonlandırılamaz ancak işte var olamama (presenteeism) ile mücadele yöntemleri geliştirilebilir. Evans (2004) işte var olamamayı (presenteeism) çalışanın kendini sağlıksız hissetmesine rağmen ya da bu durumdan farklı başka bir faktörün işe gitmesine engel olmasına rağmen iş yerinde olması ve düşük performansla çalışması olarak tanımlamıştır. Smith (1970) işte var olamamayı (presenteeism) devamsızlığın zıttı olarak ifade etmiş ve onunla ters orantılı olarak değiştiğini; birinin oranı arttığında diğerinin oranının azaldığını belirtmiştir. Cooper (1998) işte var olamamayı, çalışanların işyerlerinde çok uzun saatler çalışmak zorunda kalmaları ya da işyerlerinde uzun süre bulunmaları olarak ifade etmiştir. Günbeyi ve Gündoğdu (2010) tarafından gerçekleştirilen çalışmada işte var olamama (presenteeism) olgusu "işkoliklik" olarak ele alınmıştır. Alanyazında yapılan çalışmalara bakıldığında işte var olamama (presenteeism) olgusu genel olarak sağlık sorunlarıyla ilişkilendirilerek açıklanmış, olguyla ilgili en fazla araştırma da sağlık ve eğitim alanlarında yapılmıştır. Genel olarak sağlık problemi olan çalışan hasta olduğu halde; iş aşkı yüzünden (işkolik), ahlaki yükümlülük duyguları, vicdani sorumluluk veya iş güvencesizliği nedeniyle (Johns, 2010), işini kaybetme veya maddi sıkıntı yaşayabileceği korkusuyla, yine amirlerine, çalışma arkadaşlarına karşı çalışkan görünme amacıyla, işe gitmemesi durumunda işlerinin birikeceği ve bundan dolayı da zorlanacağı endişesi ile işe gidebilmektedir. Hasta olduğu halde işinin başında olan çalışanın, yeterli güce sahip olmaması ve işine odaklanmada sorun yaşaması performansını düşürmekte, bu yüzden de verimlilik kaybı yaşanmaktadır. Bununla beraber işlerin yerine getirilmesi sırasında çalışanların hata yapma olasılıkları ve iş kazaları artabilmektedir. Bu durum örgütlerde bir maliyet unsuru oluşturmaktadır. Bunun önlenebilmesi için yasal prosedürlerin uygulanması, örgüt politikalarının gözden geçirilerek gerekli olması halinde revize edilmesi ve çalışanların yararına, çalışan merkezli düzenlemelere gidilmesi gerekmektedir. Bu çalışmada, işte var olamama (presenteeism) olgusunun anlamı, önemi, işe devamsızlık (absenteeism), iş-yaşam dengesi, stres, tükenmişlik, verimlilik gibi kavramlar ile ilişkileri ele alınmakta; işte var olamama sorununun çalışanların iş hayatında yarattığı sonuçlar ortaya konulmaktadır. Çalışmanın sonunda da işte var olamama ile mücadelede önerilen çeşitli yöntemler anlatılmaktadır. |
| Anahtar Kelimeler |