Bakü ve civarında Ali sofrası geleneği: Halk dindarlığı, folklor ve meddahlık
Yazarlar (1)
Prof. Dr. Vusala MUSALİ Kastamonu Üniversitesi, Türkiye
| Makale Türü |
Özgün Makale
(Diğer hakemli uluslarası dergilerde yayınlanan tam makale)
|
||
| Dergi Adı | Edeb Erkan | ||
| Dergi ISSN | 2980-1567 | ||
| Dergi Tarandığı Indeksler | ERIH PLUS | ||
| Makale Dili | Türkçe | Basım Tarihi | 11-2025 |
| Cilt / Sayı / Sayfa | – / 8 / – | DOI | 10.59402/EE008202501 |
| Makale Linki | https://edeberkan.com/dergi/article/view/196 | ||
| UAK Araştırma Alanları |
Güney-Batı (Oğuz) Türk Lehçeleri ve Edebiyatları
|
||
| Özet |
| Bu çalışma, yalnızca Bakü ve çevresindeki kasabalara özgü Hz. Ali Sofrası geleneğini dinî-folklorik bir pratik olarak incelemektedir. Araştırmanın önemi, bu geleneğin bugüne kadar hiçbir akademik çalışmada sistemli biçimde ele alınmamış olmasından kaynaklanmaktadır. Hz. Ali Sofrası, Ehlibeyit ve Hz. Ali sevgisinin halk belleğindeki en güçlü tezahürlerinden biridir. Yaklaşık yetmiş yıl süren Sovyet baskısı bile bu geleneği unutturamamıştır. Araştırmanın amacı, söz konusu meclislerin tarihsel kökenlerini, yapısını, sembolik anlamlarını, toplumsal işlevlerini ve çağdaş dönüşümünü ortaya koymaktır. İncelemede saha gözlemi, katılımcı gözlem, mülakat ve metin-video çözümlemesi yöntemleri kullanılmış; kaynak kişilerle birebir görüşmeler yapılmış ve araştırmacılar doğrudan meclislere katılmıştır. Ali Sofraları genellikle erkek meclisleri olarak düzenlenir; din adamı rehberliğinde derviş ve meddahların eşliğinde Kur’an ayetleri, hadisler, kasideler ve ravzalar okunur. Kesilen kurbanın etinden pilav yapılır, meclise gelenlere dağıtılır. Bu uygulama hem nezir (adak) hem de ihsan niteliği taşır; bireysel niyetin yerine getirilmesiyle birlikte toplumsal paylaşımın da ifadesidir. Ali meddahlarının kendilerine özgü repertuarı, Ehlibeyit sevgisini yücelten Nesimî, Hatayî, Fuzulî, Gumrî ve Racî gibi şairlerin kasideleriyle şekillenmiştir. Bulgular, Ali Sofrası’nın Bakü-Abşeron bölgesine özgü, Ehlibeyit merkezli halk dindarlığının yaşayan ve dönüştürücü bir unsuru olduğunu ortaya koymaktadır. |
| Anahtar Kelimeler |
BM Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
| Atıf Sayıları | |
| Google Scholar | 1 |