Bir Romanın Anatomisi: Gassân Kenefânî'nin Umm Saʿd'ında Metafor ve Karakter Tipolojisi
Yazarlar (1)
Dr. Öğr. Üyesi Zeynep ÖZKANLI Kastamonu Üniversitesi, Türkiye
Makale Türü Açık Erişim Özgün Makale (Diğer hakemli uluslarası dergilerde yayınlanan tam makale)
Dergi Adı Istanbul Journal of Arabic Studies
Dergi ISSN 2651-5385
Dergi Tarandığı Indeksler Tr Dizin, Index Copernicus
Makale Dili Türkçe Basım Tarihi 12-2025
Cilt / Sayı / Sayfa 8 / 2 / 411–436 DOI 10.51802/istanbuljas.1731578
Makale Linki https://doi.org/10.51802/istanbuljas.1731578
UAK Araştırma Alanları
Arap Dili ve Edebiyatı
Özet
Bu çalışma, Gassân Kenefânî'nin Umm Saʿd adlı romanını karakter tipolojisi ve metaforlar ekseninde incelemektedir. Araştırmanın temel soruları şunlardır: Romanın baş kişisi Umm Saʿd, "tip" mi yoksa "karakter" midir? Romandaki temel metaforlar nasıl bir anlam evreni inşa etmektedir? Umm Saʿd romanında yapı ve olay örgüsü, tematik bütünlüğü sağlamada nasıl bir işlev görmektedir?" Bu sorular çerçevesinde çalışmanın hedefi, romandaki karakter yapısını ve olay örgüsünü tematik bütünlükle ilişkili biçimde analiz etmek; bununla birlikte, metindeki metaforların anlamsal derinliği ve ideolojik temsili nasıl yapılandırdığını ortaya koymaktır. Çalışma, karakter-tip ayrımı üzerinden başkişinin temsil gücünü sorgularken, anlatının biçimsel unsurlarını da dikkate alarak, yapısal özelliklerin temaya ve ideolojik söyleme katkısını irdelemeyi amaçlamaktadır. Ayrıca metaforların, bireysel ve toplumsal düzeyde nasıl bir anlam evreni inşa ettiğini göstererek, romanın taşıdığı politik işlevi de görünür kılmayı hedeflemektedir. Çalışmada yöntem olarak, metin merkezli betimleyici çözümleme tekniği benimsenmiş; anlatıdaki kişiler kadrosu, temsiliyet düzeyleriyle birlikte değerlendirilmiştir. Ayrıca metin içi metaforlar yapı ve bağlam ilişkisi içerisinde analiz edilmiştir. Özellikle Umm Saʿd'ın "karakter" mi yoksa "tip" mi olduğuna dair çözümlemede, anlatıcının önsözü ve anlatı boyunca çizilen anne figürü belirleyici bir referans olarak kullanılmıştır. Romanın ana karakteri Umm Saʿd, annelik rolü üzerinden yalnızca bireysel bir karakter değil, aynı zamanda direnişin sessiz öznesi ve halkın kolektif sesi olarak simgeleştirilmiştir. Metinde sıkça yer verilen "toprak", "hapishane ...
Anahtar Kelimeler